Online Reporter
Ingozi esanda kwenzakala eKariba Dam, lapho isikepe esithwele abantu abanengi esitshone emanzini, kufanele ibe yisixwayiso esikhulu kithi sonke. Umbiko wengozi uveza ukuthi isikepe besithwele abantu abangaphezu kwamandla aso, okwenza kubelombuzo omkhulu ngokuphepha kwezokuhamba emanzini.
Sijayele ukukhuluma kakhulu ngokuphepha emigwaqweni, kodwa sekuyisikhathi sokuthi sinake zonke ezinye indlela zokuhambisa, okugoqela izikepe, izitimela, amabhasi kanye lezindizamtshina. Bonke abaqhuba loba abasebenzisa loba yiphi indlela yokuhambisa kumele babeke impilo zabantu phambili.
Abanikazi bezikepe izimota amabhasi lokunye okokuhambisa kumele baqinisekise ukuthi indlela zokuhambisa zabo zisesimeni esihle njalo zihlolwa njalonje. Ukuthwala abantu abanengi ukwedlula isilinganiso esivunyelweyo yikubeka impilo zabantu engozini njalo akumelanga kubekezelelwe.
Kumele futhi siqale ukucabanga ngokutshintsha izimota kumbe izikepe esezindala kakhulu. Kuyethusa ukuzwa ukuthi isikepe esehlelwe yingozi besisebenza emanzini eKariba kusukela ngo-1985. Lokhu kutsho ukuthi besesileminyaka engaphezu kwengu-40 sisebenza. Izikepe ezindala kumele zihlolwe ngokupheleleyo, njalo lapho sekufanele zitshintshwe, kumele kuthengwe ezintsha eziphephileyo.
Abatshayeli labaphathi bezikepe kumele balalele izihambi. Nxa abantu besithi kabazizwa bephephile ukuhamba, lokho akumelanga kuthathwe njengokukhonona nje. Kumele kuhlolisiswe isizatho sokwesaba kwabo. Ukuphepha kumele kuze kuqala kulenzuzo.
Kanti njalo izimo zomkhathi kumele zicatshangelwe. Imimoya emikhulu, amagagasi, izulu elinengi, inkungu kanye lezinye izimo zemvelo zingaba yingozi, ikakhulu emanzini. Umtshayeli kumbe ukaputeni kumele abe lesibindi sokuthi uhambo luhlehliswe nxa izimo zingavumi.
Impilo yomuntu iligugu kakhulu. Akulamali kumbe inzuzo engalingana lempilo yomuntu. Abaphathi, abanikazi bezikepe kumbe izimota, abatshayeli lezihambi bonke kumele bathathe ukuphepha njengomthwalo wabo. Izingozi ezifana leyeKariba akumelanga ziphele ngokukhala kuphela; kumele zisenze sifunde, silungise amaphutha njalo sivikele impilo zabantu.
Izihambi lazo kumele lazo zizinakekele nxa zihamba. Akumelanga zivume ukungena emoteni kumbe esikepeni esigcwele kakhulu njalo kumele zikhulume nxa zibona into engaba yingozi. Izihambi akumelanga zesabe ukukhonona ngenxa yokwesaba ukulahlekelwa zimpilo. Amazwi omuntu okhathazekileyo angasindisa impilo yabantu abanengi.
Abatshayeli labokaputeni kumele bawalalele njalo bathathe inyathelo elifaneleyo.
Okubalulekileyo yikuthi ukuphepha kumele kube ngumkhuba nsuku zonke, hatshi into esiyikhumbula kuphela nxa sekube lengozi. Abanikazi bezimota kumbe yizikepe kumele babeke imali eceleni yokunakekela izimota kumbe izikepe zabo. Sonke kumele siqonde ukuthi impilo yomuntu kayilamali engalingana layo. Nxa singathatha amanyathelo okuvikela abantu lamuhla, singavikela izinyembezi ezinengi.
