KUQAKATHEKILE ukuthi abazali bafunde ukuhlala benakekela abantwababo ngaso sonke isikhathi khepha kulezinsuku zinengi ingozi ezingabehlela abantwana. Lokhu kungenxa yokuthi umntwana kacabangi njengomuntu omdala okuyingozi yena kakuboni kuyingozi.
Kuyinto ebuhlungu ukuthi sizithole sesibuthene sikhala ngenxa yesehlakalo esingabe sithe senzakala ebesilakho ukuthi sivikeleke lula.
Kumele sinanzelele nxa siphuma ezindlini ukuthi sitshiye izinto zimi kanjani. Kumele njalo sinanzelele ukuthi sitshiya abantwana bekhangelwe ngubani. Lalapho abantwana bedlala labanye phandle kubalulekile ukuthi sibone ukuba baphephile kabadlaleli phansi kwezinto ezingaba yingozi kibo.
Kuyingozi ukuthi abadala batshiye abantwana bebodwa ngoba belakho ukusala bedlalisa izinto eziyingozi ezifana lomlilo, imithi engaba yingozi kumpilakahle yabo lokunye okunjalo kukanti njalo balakho ukusala bevakatshelwa yizigangi.
Kuphephandaba lethu lakuviki ephelileyo besilodaba lapho usane oluleminyaka emibili okubikwa luwele phakathi kwe-septic tank lwahle lwafa. Usane lolu lwaludlala labanye abantwana phandle unina esendlini. Kubikwa abanye abantwana ababedlala lalo bathi bebona bengasaluboni basebesiyabikela unina ukuthi kabasaluboni.
Kungumlandu wabazali kunye lalabo abakhangela abantwana ukuthi babone ukuba abantwana lapho bedlala phandle baphephile engozini zikhathi zonke ngoba kubuhlungu ukufelwa ngumntwana ngendlela efana lale.
Kwesinye isikhathi sasizwe njalo ngabantwana okubikwa bathi bedlala phandle basuka begijimisa mhlawumbe ibhola omunye wacina etshaywa yimota phandle.
Lokhu kutsho ukuthi abantwana nxa bedlala phandle kumele bakhangelane njengabantwana kodwa kumele kube lomuntu osekhulile ozabe elilihlo kulezingane.
Okunye osekusenza kube yingozi enkulu kakhulu ukutshiya abantwana bebodwa yikuthi sekulezikliwi ezihlala zilindele ukwenza okubi.
Yebo kwesinye isikhathi lezi ngozi zenzakala kungela ukuthi besingazivikela njani kodwa ke kuqakathekile ukuthi nxa ikhona indlela esingazivikela ngayo sizame ngazo zonke indlela.
Abanye ngababamba abantwana iganyavu bethi bebezelapha kuthi abanye bethi bebedakiwe, kodwa okusalayo yikuthi bayabe benze ulunya olukhulu kakhulu.
Ngithemba siyisifiso sabantu abanengi lapha elizweni ukuthi abomthetho bajezise izikliwi lezi ngendlela ebuhlungu kakhulu ukwenzela ukuthi abanye abantu bafundele kuzo.
Kuqakathekile njalo ukuthi izikliwi eziphatheke kulo umsebenzi omubi kangaka zihlale zisazi ukuthi akulaqili elake lazikhotha emhlane. Lizakubakhona ilanga lapho abazabanjwa khona.
Kuyinqobe yawo wonke umuntu eyokubona ukuthi bonke abephula amalungelo abantwana bayabotshiswa nanku phela umntwana ngowomuntu wonke njalo uthembele kithi ukuba simvikele.




