BATHI okungapheliyo kuyahlola. Ngempela lo yiwo umbuzo ubani lobani oselizweni lakithi azibuza wona nsuku zonke nxa liphuma ilanga lize liyetshona. Ukuthi inhlupho zokukhwela kwentengo yokudla lempahla okwansuku zonke kuzakwedlula nini?
Ukuthi labo bazahlala phansi bakhangele emuva bexoxela ingane zabo ukuthi kwake kwabanzima eZimbabwe? Ye, lo ngumbuzo ubani lobani ongeke wawuphendula.
Uvalo olukhona kubani lobani sesibanga kusikhathi samabhonasi yikuba njengoba uHulumende eseveze ukuba izisebenzi zakhe uzazinika imali le ingeyeMelika, akusoze kutsho ukukhwela kwentengo yempahla ethengiswa ngabantu sebefuna leyo mali enikwe izisebenzi zikaHulumende.
Nanku phela asazi kumbe abanye abaqhatshi labo bazalandela inyathelo likaHulumende ukuthi banike izisebenzi zabo imali yeMelika nxa sebeziholisa ibhonasi. Phela nxa abaqhatshi bamankampani labo bengasalandelanga uHulumende kutsho ukuthi imali yakwamanye amazwe isizaqansa okuzabangela ukuthi lo ongabe ethenga impahla ethengisa, azikhweze inhlawulo.
Lezinsuku phela sonke isisebenzi nxa sihola sicabanga ukuthenga imali yakwamanye amazwe kulokugcina imali yakuleli.
Kusobala njalo ukuthi njengoba sokukhulunywe ngamabhonasi emali yeMelika isimo kungenzeka sibe nzima ngamandla kungakho sokudinga ukuba nxa uMphathintambo obona ngokusetshenziswa kwemali esethula ibhajethi yomnyaka ozayo abone ukuba uyabopha wonke amabhawudo angenza isimo sibe nzima ngamandla.
Ngitsho khona ukwebolekwa imali abanye abasoze bathanda ukuqhubeka besaboleka bengakwazi ukuba elakusasa libaphatheleni.
Silethemba kodwa-ke ukuthi uSikhwicamfundo uMthuli Ncube uzahluzisisa konke lokhu kukanti futhi kumele akhangelisise ngeso elijulileyo ukuthi kusukela lapho kuyiwa phambili kuzalandelwa ndlela bani ezakwenza imizamo yokuvuselela imali yakwelakithi engaphathisa ubani lobani.
Okunye okuzamele kukhangelwe ngelihlo elijulileyo yikuba njengoba sekuvamile ukugqekezwa ezindlini kunye lemankampanini kutshontshwe inqwabanqwaba zemali, umbuzo okhona yikuthi zivela ngaphi lezomali njalo kungani zingayi ebhanga.
Inhlupho zalelilizwe zingaphela kuphela nxa abantu besebenza ngokubambana kungela ocabangela phambili okuyikho osekusenzakala (speculation). Lo sokungumkhuhlane osuhlasele uzulu, kodwa phela uyelapheka.
Kungumbono kaMthunywa ukuba uHulumende njengoba ezama ukuphakamisa umkhonomi welizwe lethu ukuze uye kusibanga se middle-income economy kungumlandu wezizalwane zonke zakuleli ezithanda ilizwe labokhokho bethu ukuba babone ukuba bayabambisana loMongameli sifinyelele uVision 2030 ngoba le yindima esingayiphutsha maduze nje.
Umlandu ngowakho lawe.




