KUYINTO ebuhlungu kakhulu ukuthi kulezinsuku abantu sebebulala ilizwe lethu ngokuphatheka kubuqili obutshiyeneyo.
Yebo kungabe kuliqiniso ukuthi izinto zonke sezinzima lapha ezweni lethu, kodwa lokhu akutsho ukuthi ukuze umuntu athole ukuziphilisa kumbe ukuzinakekela kumele aphile ngobusela, ubuqili kanye lobugebengu.
Phela kulezinsuku phose wonke umuntu ulakho akwenza ensitha ongaphandle komthetho njalo lokhu kutshengisela ukuthi ngempela abantu sebephambanisekile. Akusamangalisi ukuzwa kuthiwa umuntu obengusomabhizimusi omkhulu ubanjwe ethengisa impahla etshiyeneyo ngokungekho emthethweni kumbe ubotshelwe ukubulala abantu ngoba efuna ukwenza umuthi wokuthuthukisa ibhizimisi yakhe.
Ngempela inengi labantu selicabanga ngokuziphilisa ngokwephula umthetho njengoba izinto ezinengi sezibiza imali enengi kakhulu.
Abanye sebengabatshontsha impahla yemsebenzini kunye lemali. Kuthi-ke abanye labo sebephila ngokuzidlela imali zemsebenzini.
Abanye labo sebeze bebangela ukuthi abantu bezinye izizwe basizonde ngoba befohla kumbe betshontshela ukweqa umngcele bethi bangafika kwamanye amazwe badale amacala indawana yonke.
Kambe kuyini Mthwakazi okubangela ukuthi inengi lethu lifike lidale amacala kwamanye amazwe. Akusikho kungcolisa ibizo lethu na lokhu? Pho nxa abanye sebezafika baphiwe imisebenzi khonale besebetshontshela amankampani abawasebenzelayo sizathenjwa ngubani?
Kungaba kuhle nxa umuntu wonke osuke elizweni leli esiyadinga ukuziphilisa kwelinye ilizwe angafika khonale ngokusemthethweni afike adinge umsebenzi ethwele amaphepha amvumelayo ukuthi asebenze khonale.
Bonke lobu buqili bubangela ukuthi izinto zihlale zimi kubi elizweni lethu. Akusoze kubelula ukuthi sithole ukuhlala kuhle ngokuphangisa nxa sizimisele ngokuhlala sisenza ubuqili obungaka.
Ubusela labo asisakhulumi langabo ezitaladeni zelizwe lethu ngoba vele sobuyinto eyejwayelekileyo. Phela umuntu kangeke akhuluma kuhle kumakhalekhukhwini wakhe engatshaywanga luvalo lokuthi mhlawumbe amasela amkhangele ngoba phela akhona ndawo zonke. Ukukhipha imali phakathi kwabantu akuseyinto engenziwa ngumuntu ngoba kusesatshwa ukuthi mhlawumbe amasela akubhekile. Lasemitshineni yamabhanga ekhipha imali abantu sebehlala bengabantu abathithibeleyo ngoba besesaba ukuthi mhlawumbe amasela ababonile beyithatha imali yabo.
Sesihamba siphosa ilihlo ndawana yonke sicabangela ukuthi mhlawumbe ukhona ojonge ukusithathela impahla esiyithengileyo kumbe imali esilayo.
Abantu sebesesaba baze besabe labantwababo ngokwabo ngoba abanye sebaphenduka baba ngamasela kumbe izigebengu. Emisebenzini lapha asisakhulumi, ngoba ubuqili bugcwele ndawo yonke. Abasebenzayo baphuma becuphe lokhu lalokhuya nsuku zonke, abasakudingi ukuthi mhlawumbe bangabotshwa bangatholakala bekwenza lokhu.
Sokuyinto nje eyinjayelo njalo eyenziwa ngumuntu wonke. Abantu baphethe ngokuthi abatholi mali eyeneleyo yikho bebona ukuthi basuke bethwele enye into khonapho emsebenzini, kubenza bezwe ngcono.
Kambe nxa sesiziphilisa njengesizwe sezigebenga lamasela kuphela izinto zizasilungela nini? Konke lokhu kubangela ukuthi izinto zome kakhulu njalo kungabi lula ukuthi zilungiseke.
Kasiyekeleni ukweba lobuqili sikhathi sonke mhlawumbe izinto zingasilungela sonke. Kungaba kuhle singabambana ukuze sakhe iZimbabwe yethu ukuze abantu baswele ulutho olubi lokukhuluma ngayo.




