UMCULO kaMaskandi uthandwa linengi labantu ikakhulu izizalwane zelizwe leSouth Africa. Manengi amaqembu kaMaskandi asesungulwa kulezinsuku ngenxa yokuthi inani labantu eseliwulandela lumculo liyanda. Kuliviki uMthunywa uxhumane lo Brillant Dube oseyingcitshi kwezomculo lo. Lindoda idabuka eGombalume indawo engaphansi kwenduna uMsigwana, eTsholotsho.
Zitsho ungubani, udabuka ngaphi njalo sicela usilandisele ngembali yakho kwezokucula?
Ibizo lami lokuzalwa nguBrillant Dube, ngisuka e-Tsholotsho ko Gombalume. Ezomculo ngaziqala ngisasemncane kakhulu. Ngikhula ngangithanda ukutshaya iRhumba, Indolwane, uSolomon Skuza kunye lo mculo ka Mahawukela omunye wabaculi bakudala bakaMaskandi.
Kutsho ukuthi waqala ukuthanda lumculo kudala. Kungani?
Yebo ngaqala ukuwuthanda kudala umculo lo. Thina kithi sikhula kwakulabantu abeza bevela eGoli betshaya ingoma lezi, kwakungijabulisa kakhulu lokhu kodwa injabulo yakhona yayisuka ibe ncane ngenxa yokuthi abanikazi bama CD babesuka bahambe lawo nxa iKhisimusi isidlulile.
Uqale nini ukuphakamisa lumculo?
Ngiqale ngo2010, ngisebenze labafana bakaMgqumeni, ngasuka ngo2011 ngaya sebenza labafana bakaMzilikazi.
Kwathi ngo2012 ngaqala ukusebenza ngedwa ngilabo abangisizayo ngokugida sizibiza ngokuthi iSibane esinamandla.
Usukhiphe amadlalade amangaki lokhe waqala ukusebenza wedwa?
Sengikhiphe amadlalade amathathu.
Yiziphi inhlupho osuke wabhekana lazo lokhe wathatha isinqumo sokuba ngumculi?
Ngiqala ukuba ngumculi ngangicabanga ukuthi umuntu angahlabela akhiphe ingoma eyodwa uzahle abelemali kodwa ngananzelela sengiphakathi ukuthi lokhu akusiqiniso lumsebenzi udinga ukuthi ubekezele uthole abalandeli yikho ukuthi konke kukuhambele ngendlela.
Uchitha isikhathi esinengi usebenza umculo wakho njalo ukhatshana lemuli yakho. Usithola nini isikhathi sokuchitha lomdeni?
Okokuqala okumele ngikuqondise yikuthi angihlali lemuli yami, okwesibili yikuthi esikhathini esinengi umculo ngiwusebenza ngempelaviki hatshi phakathi kweviki. Ukhona umsebenzi engiwenza phakathi kweviki.
Banengi abaculi abasebenzisa izidakamizwa. Wena uthini ngalokhu?
Lokhe ngatshwetshulwa yingwe angikaze ngithathe izidakamizwa, anginathi utshwala njalo kangibhemi. Kuyinto embi ukuthatha izidakamizwa ngoba kuphambanisa impilo yomuntu kungakho-ke mina ngithi hayi izidakamizwa zimbi impela. Umuntu kumele abone ukuthi uphila impilo eqotho hatshi ukuthatha izidakamizwa ngoba uzazisola kwelakusasa.
Yini isizatho sokuthi ungathathi izidakamizwa, abaculi abanengi bezibona ngenjendlela yokuzithokozisa?
Isizatho yikuthi uma umuntu angathatha izidakamizwa kakhulu ucina esenza angavuka ezisola ngakho, besekuyangcolisa ibizo lakho, kukwehlisele lesithunzi. Angikufuni lokho yikho ngingathathi izidakamizwa.
Abantu bawamukele njani umculo wakho lapha e Zimbabwe laseGoli?
Abantu bayawuthanda umculo wami, ngomnyaka ophelileyo abantu bakoBulawayo banginxusa ukuthi ngizodlala, Esigodini ngangimenyiwe futhi ukuthi ngizotshaya. Ngangidlala kunye lo-Umthente. Ngokunjalo leGoli bawamukele kuhle umculo wami.
Yini umuntu ofuna ukungena kwezomculo okumele akwazi ngaloluhambo lokubangumculi?
Engingakutsho kibo yikuthi babe lesibindi, bakwazi ukubekezela njalo bazimisele ngoba lindlela abayikhethayo ifuna umuntu ozimiseleyo.




