MTHWAKAZI omuhle kule iviki sizaphatha indaba yezigigaba kanye lemihlola ukuthi kwakubonakala njani konke lokhu. Indlela okwakubonakala ngayo kuyafana nje lakhathesi, okwaziyo uyakubona ukuthi yimihlola nxa kuthe kwenzakala.
Injalo impilo bakaMalandela? Abantu nxa bephila kuvame ukuba lemihlola ethile. Imihlola le kungabe kuhlola ukuthi kukhona ozakufa, kumbe kukhona isiga esikhulu esizakwehlela umdeni. Lokhu kungenzakala emuntwini oyedwa, egumeni nje kumbe emdenini wonke.
Esikhathini esinengi imihlola le ivame ukuvela nxa kukhona ozembeswa liyezi elimnyama egumeni kumbe oyisihlobo. Kwakuthi nxa kukhona ozakufa emdenini ikakhulu ongumuntu omdala nxa kusehlobo uthole ukuthi abaleloguma bayitshaye bayeqa inala yentanga.
Intanga lezi akukhathalekile ukuthi kungaba ngamajodo, amakhabe, kumbe amathanga. Kuvame ukuthi intanga lezi zibe zinkulu kakhulu njalo uthole ukuthi zihlezi zafulathelana. Lokhu kuyenzaklala noma nje ungahlanyelanga intanga ezinengi kodwa kusuka kugcwale indawo yonke.
Abadala nxa bekubona lokhu bahle baqale ukukhonona njalo kabazithakazeleli lezintanga. Ekubabazeni lapha kabavezi ukuthi kuyini abakusolayo kodwa nxa ungaboni ngalihlo linye uhle ubone ukuthi ngempela imbilaphi isola isilonda. Akupheli nyanga zingaki kungabhubhanga muntu emdenini lo. Intanga lezi ezihlolayo kuthi ngemva kokuba sebhubhile lo ebezimhlolela zibole zonke kunuke phu.
Kukhona njalo eminye imihlola ethi ingavela kungahlali nsuku zingaki kungazange konakale emdenini. Lokhu-ke kwakube yikubonakala kwenyoka ethiwa liloyi egumeni. Inyoka le kayivamanga ukubonakala noma isegangeni.
Ungavela uyibone nje isegumeni kumbe endlini abadala babehle bayifunde ivaliwe babonakale ngokudana.
Kuyafana nje lokuthi uthi uzihambela uthole inyoka yomhlaba iphumele ngaphandle intula ilanga libalele kumbe uhlangane lonwabu, inhlathu kumbe ibululu kugijima. Lapha-ke akuthandabuzeki ukuthi kukhona okuyabe kusiza emdenini okubalekelwa yilezi zinanakazana.
Okunye njalo kwakuthi nxa kukhona ofuye inkwilimba egumeni uzibone ngokuma ngonyawo lunye ekuseni zinganyikinyeki. Lenkukhu lazo ziyenelisa ukuhlola nanko phela ungezwa isikhukhukazi sikhonya saqhude akuthandabuzeki ukuthi kukhulu okuzayo. Izigigaba lezi zingamane zenzakale akupheli nsuku zingaki kungadlulanga muntu emdenini.
Inkomo lazo zazivuke ubunke nxa kukhona ozabhubha emdenini. Kwesinye isikhathi inkomo zakhona zingavele zibotshwe ziyelima kumbe ziyesebenza omunye umsebenzi zifika zivuke okunye ezingakaze zikwenze. Kwesinye isikhathi ziyalimaza umuntu sibili ngoba ziyabe zitshinga ziqamule izikeyi kumbe ijogwe zibongolele kube luthuli.
Kungaba njalo-ke abadala bahle bayifunde ivaliwe.
Kukhona njalo izibungu ezihlolayo emphakathini nxa zithe zenza isenzo esithile. Kukhona isibungwana esifana lemuzemuze kanye lesifana lenyosi kodwa sisikhulu. Lesisibungu singabonakala siphanda egumeni ikakhulu phambili kwabantu balapha ekhaya sibathela ngenhlabathi le esiyabe siyigebha phansi abadala bahle babone ukuthi siphanda ithuna lomunye wakulo umdeni. Sasithi singenza njalo abadala basilindele sitshone emlindini waso lo bahle basibulalele phakathi.
Kuyafanana nje lezinja zingahlaba umkhulungwane okwesikhathi eside zihlezi zaqotshama zafulathela egumeni kuyabe kuyiyo kanye imihlola. Izinja lezi ungaze uzitshaye ziyaqhubeka kuphela njalo kuyabe kungekho ezikubonayo.
Lokhu zingakwenza emini kumbe ebusuku kodwa kuvame ukuthi zikwenze okwamalanganyana angaba mabili kumbe abe mathathu.
Izinyoni lazo ziyakwenza njalo ukuthi zihlole ikakhulu izikhova. Isikhova esaziwa kakhulu ngokuhlola lijingiji.
Lesisikhova ungavele usizwe sikhala eduze lekhaya kungakhathalekile ukuthi kusebusuku kumbe kusemini uhle wazi ukuthi kukhulu esikubikayo. Kuvame ukuthi izikhova lezi zibuye zizinengi zikhale phose ubusuku bonke. Kwesinye isikhathi ziyabonakala emini eduze lekhaya ngakho kuhle kuzikhanyele ukuthi ukhona ozadlula.
Yizo-ke izibonakaliso zemihlola ezazingathandabuzwa ngoMandulo noma nje kukhona okunye okuveza sobala imihlola kodwa lokhu ngokunye kwakho. Lakulezinsuku lokhe kusasebenza lokhu kodwa abantu basuka bangakunanzeleli nje ngoba bengakwazi.




