Muchaneta Chimuka
VANHUKADZI vanorima mbesa dzetsanga diki vachitengesa vanoti raramo yavo iri kufambira mberi nemabhindauko aya zvichitevera ruzivo rwekuuchika mbeu urwo vari kupakurirwa nemasangano akadai seParticipatory Ecological Land Use Management (PELUM).
Muhurukuro yakaitwa neKwayedza nevamwe vanhukadzi ava pachirongwa chemazuva maviri chekuratidzira mbeu dzavo cheNational Seed Fair, icho chakaitirwa muHarare svondo rapera, vanoti vave nemakore mazhinji vachirima mbesa dzetsanga diki dzinosanganisira mapfunde, zviyo, mhunga, manhanga, ipwa nenyemba uyewo miriwo yakadai seminyemba, mutsine, muboora nezvimwe zvakasiyana zvinosimbaradza utano.
Chirongwa ichi chakaitwa pasi pedingindira rinoti, “Kuchengetedzwa KweMbeu Mune Ramangwana : Zimbabwe Iri Kuchengetedza Zvakadai Chikafu Chenyika”.
Mai Nesca Matika (61) vanova murimi wekuMakonde mudunhu reMashonaland West vanoti kuzvirimira mbeu dzavo kwakakosha nekuti kunoderedza nyaya dzekudhurirwa nekutenga mbeu muzvitoro.
“Isu takadzidza nyaya dzekuchengetedza mbeu kumadzitateguru edu akatisiya tichizovandudzwa ruzivo urwu nemasangano akadai sePELUM
asi zvinhu zvatakagara tichiita kubvira pasichigare. Ndatova nemakore anodarika 15 ndichirima mbesa dzetsanga diki ndichitengesa zvekuti ndakatofundisa vana vangu, vamwe vakatoenda kuyunivhesiti nemari yembeu idzi nekuti dzinodiwa zvikuru muno nekunze kwenyika,” vanodaro.
Mai Mercy Mangwiro vekuPachanza Farm, Ward 11 kuMt Darwin vanoti vari kuwana raramo nekurima mbesa idzi.
“Vana vangu vakadzidza uye vamwe vava kutoshanda zvichibva mubhizimusi rekurima nekutengesa mbesa dzetsanga diki. Tine dzimwe mhando dzembeu dzisingawanikwi kumakambani makuru embeu, dzinova dzechivanhu dzinosanganisira dzechibage dzine mavara matema uye matsvuku nedzimwe dzine mazitsanga makuru dzekuti unongorima padiki wokohwa pakuru. Musiyano watinawo nevamwe varimi ndewekuti isu tinoshandisa manyowa pakurima kwese kwatinoita. Tichifambirana nenguva, tava kugadzirawo fetiraiza inobva zvekare mumanyowa saka mbeu dzedu dzinowanisa chikafu chisina uturu hunokanganisa utano hwevanhu,” vanodaro.
Mai Shean Mukocheya Mambokadzi vekuManicaland vanoti vava nemakore anopfuura mapfumbamwe vachirima mbeu dzetsanga diki zvaita kuti vave neruzivo rwakapetwa.
“Ndinotenda sangano rePELUM nekutipa mukana uyu nekuti tinodzidza zvakawanda kubva kune vamwe varimi vatinosangana navo,” vanodaro.
Mai Beauty Jiji vanova munyori mukuru kusangano reZimabwe Free Range Poultry Association vakawanawo mukana wekuratidzira mhando yechikafu chechivanhu chavanobika chinopa utano uye nemarudzi ehuku dzechibhoyi.
Pachirongwa ichi, varimi vakaratidzirawo zvirimwa nechikafu chechivanhu chinosanganisira nyama yezvihuta, sadza remhunga, mapfunde, mufarinya, magogoya, mbambaira, nhopi, muboora uye dovi neipwa dzakaomeswa.
VaTheophilus Mudzindiko vanova country coordinator wePELUM Zimbabwe vanoti gore rega-rega vanopa mukana uyu kuvarimi vari mumatunhu akasiyana kuti vauye kuzoratidzira huyanzvi hwembeu dzavanouchika kuminda yavo pamwe nekugoverana ruzivo nevamwe.
“Kana tikasatsigira varimi vedu kuti varime mbeu dzavo pamwe nekudzichengetedza, tinoona tichisvika padanho rekushaikwa kwedzimwe mhando dzembeu dzakakosha mukurima kwedu. Tinoda zvikuru kuchengetedza mbeu dzedu nekuti ndiyo nhaka yedu inoramba ichishandiswa nezvizvarwa zvinotevera,” vanodaro.



