Bangaphi abomthetho owafawafa bezithaphuzela izifuyo zabantu ezigabeni?

ZIQHUBEKA zisanda indaba zobuthakathi esihlangana lazo endaweni ezitshiyeneyo ikakhulu emaphandleni aselizweni. Iphephandaba likazulu lihlala limumethe ezinye indaba zezigigaba ezenziwa ngabakhunkuli.

Kumaviki ambalwa asanda kwedlula sike samumatha udaba lwenina leNkayi, eJongeni elatholakala ligcine umntwana owafa wangcwatshwa kuminyaka emibili egcinwe esiphaleni. Sekukhitshwe umntwana lo owayesesetshenziswa njengomatholwane kwathiwa inina leli lihlawule inkomo ezimbili.

Inina leli kayisilo lodwa, banengi eNkayi, eNyathi kanye leSigodini abahlawuliswa ngezifuyo ngowafawafa laba kumbe ngamaZiyoni.

Kubalulekile ukuthi izigaba nxa zinxusa abantu laba ukuthi bazokhipha impahla yobuthakathi ziqaphele zingabizi abantu abangamagwelegwele.

Kuyaziwa ukuthi abanye babowafawafa bayahamba bayefihla izinto  emzini yabantu besebesithi lowomuntu nguye ozisebenzisa ukuphosa abanye. Ngemva kwalokho besebebahlawulisa izifuyo ezitshiyeneyo ezifana lenkomo lembuzi kanye lemali ukuthi kutshiswe leyompahla.

Siyazi ukuthi kwezinye indawo abantu bakholwa ukuthi owafawafa laba lamaZiyoni bathembekile ngoba besenelisa ukuthi babone ukuba impahla yobuthakathi umuntu  uyigcinisiwe kumbe nguye oyisebenzisayo kodwa kumqoka ukuthi abantu bananzelele bangaqilwa ngabantu abazidingela imali.

Kungumbono waleliphephandaba ukuthi abakhokheli bezigaba nxa benxusa laba abantu babize lamapholisa ukuze abantu bangaqilwa izifuyo zabo.

Kukanti njalo uHulumende kanye lababona ngezomthetho kuqakathekile ukuthi kwaziwe ukuba uthini ngendaba ezifana lalezi ezenzakalayo emphakathi? Sibona kungcono ukuthi ezindabeni eziyimpicabadala, uHulumende kumbe abomthetho  bangenele ngoba zikhona ezinye izakhamizi ezetheswa umlandu ongekhoyo ngoba zikhonjwa ngeminwe yobuthakathi. Abanye njalo bakhonjwa ngobuthakathi ngoba becebile kube sekusiba ngumhawu wabantu.

Sikhuthaza njalo inhlanganiso zabosiyazi ezifana leZinatha ukuthi zingenele ekuqedeni uhlupho lolu olukhanya lulokhe lumemetheka emaphandleni njengomlilo weganga.

Okunye okumele sikunanzelele yikuthi umthetho wakuleli kawuvumi ukuthi uthi omunye umuntu  ngumthakathi ngenxa yokuba akula bufakazi obubambekayo obungalethwa emthethwandaba nxa indaba yakhona isithoniswa obungaveza ukuthi ngempela lowo muntu ungumthakathi.

Pho-ke labo abetheswa umlandu wokuba ngabakhunkuli kungatholakalanga ubufakazi ilungelo labo loluntu lingaphi? Kungani uHulumende engangeneli? Kungumbono njalo kaMthunywa ukuthi abantu akumelanga bathembele kakhulu kubowafawafa okuyibo phela abathi lowo muntu ngumthakathi.

Kuyadanisa ukuthi abantu baqhubekela phambili benika owafawafa imvumo yokukhomba abantu ngobuthakathi kukanti uHulumende wakubeka egcekeni ukuthi banganxuswa ezigabeni. Kungakho-ke nxa sebethe banxuswa sokumele kubonakale ukuthi kabatshontsheli izakhamizi izifuyo zazo.

Related Posts

IBosso ibonga abasekeli

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHighlanders selibonge bonke abasekeli balo abahambe eGweru ukuyakhuza iqembu kumdlalo walo leTelOne ngoMgqibelo. Kumbiko okhitshwe liqembu ngoMvulo ekuseni, iBosso ithe uthando lwabasekeli kaluqhubeke, njalo lukhuthaza abadlali, abaqeqetshi…

Kulimele abangu-20 kungozi yomgwaqo eMahatshula

  Raymond Jaravaza ABANTU abangu-20 balimele ngemva kokungena kungozi yomtshova lenye imota eyenzakale emgwaqweni omkhulu osuka koBulawayo usiya eHarare, eMahatshula ngoMvulo ekuseni. Umqondisi weBulawayo Fire Brigade, uMnumzana Mhlangano Moyo uthe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×