Ethel Ncube
ABAPHILA legcikwane lengculazi eNsingo eMbembesi sebeqale isivande sezilimo ngenhloso yokuthi bathole lula ukudla abakhuthazwa ukukudla ngabezempilakahle ukuze bakhe imizimba yabo.
Esivandeni lesi kulinywa izilimo ezigoqela imibhida, imiqwente, amatamatisi kanye lendumba.
Abalimi laba baveze ukuthi okwenza baqala isivande lesi yikuthi bananzelela ukuthi badinga ukudla kwesintu okwakha umzimba yikho nje babona kulicebo elihle ukuthi bazilimele ukuze bangasweli lokho kudla.
Amalunga esivande lesi esibizwa ngokuthi yiNsingo angu-14 njalo kuhlangene obaba labomama.
UMthunywa uxhumane lomunye wabalimi beNsingo Garden uNkosazana Jane Shabani obike ukuba basungula isivande lesi ngoba besenzela ukulwisa udubo lwesitshebo kanye lokuziphilisa.
“Isivande lesi sasiqalisa ngemva kokunanzelela ukuthi isitshebo siyasilela njalo lemali zokugayisa ziyahlupha.
Siyalima imibhida, amatamatisi, imiqwente lokunye sithengise kuthi okunye sizidlele. Injongo yethu eyinye yikuthi abantu bathole ukondleka kuhle ngokuthola lokho esikulimayo esivandeni lesi,” kutsho uNkszn Shabani.
Intatheli ibuye yaxhumana lelinye ilunga lesivande lesi, uMnumzana Longiwe Maphosa oveze ukuthi isivande lesi lokhe silinywa sisiyaphambili.
“Isivande lesi sesisiba sincane ngoba abantu bayafisa ukuthi bazolima ngoba ekuqaleni kwethu sasibalutshwana, khathesi sekulamanye amalunga loba engakaqalisi ukulima.
“Abazempilakahle basicebisa ukuthi ekudleni kwethu akumelanga siswele indumba lemibhida, kumele kubekhona ukuze imizimba yethu yakheke kuhle yikho nje saqala ukulima saya ekilinika basivumela ukuba sibe sithola amanzi okuthelezela izilimo zethu.
“Eminye imibhida siyayithengisa khonapha esigabeni njalo akusweleki umuntu oyifunayo. Imali le esiyitholayo iyasincedisa ukuthi siyegayisa lokuthenga okunye esikudingayo ekuphileni kwethu,” kutsho uMnu Maphosa.
Ekhuluma lentatheli uNkosazana Martha Nguyana okhangela ngezempilakahle esigabeni lesi uthe isivande sabaphila legcikwane siyabaphathisa.
“Silesivande sabaphila legcikwane njalo siyanceda kakhulu, lezakhamizi seziphephela khona.
“Ukulima kwabo imibhida lendumba kuyabasiza ekwakheni imizimba yabo lathi njengababona ngezempilakahle siyabakhuthaza ukuthi balime bangadinwa,” kuphetha uNkszn Nguyana.




