GRADE 7: Amabala asetshenziswa kumumo ethize

NGILETHEMBA liqhuba kuhle ezikolo bafundi kanye lababalisi benu, into emqoka yikuba umuntu aqoqe ingqondo yakhe ingasabalali ukuze engalahlekelwa yilokho akufundisiweyo. Phela kwakwenzakale bafundi ukuthi umuntu esekilasini umbalisi efundisa aze aphume amagwebu ingqondo yomuntu isalibele kuthi aluba siphela isifundo engazwanga lutho. Kasibeni sesikolo ngomzimba langengqondo yonke bafundi hatshi ukuthi umuntu abesesikolo kodwa ingqondo ingekhaya. Lokhu kwenza siphume singezwanga lutho kuzifundo.

Minengi-ke imumo esidlula kiyo eminye isenza sijabule kuthi eminye isenze sizonde noma sidane. Sinanzelela ukuba kuyo leyomumo kwakusetshenziswe amabala atshiyeneyo agoqela la alotshwe ngaphansi.

Langalezo, amhlophe, mayuyu, ngilamleleni bo, mathonzi, mehlo madala, hetshwa, ngcingci kandoyi, vala ngebhetshu, ekuhle njalo njalo.

Ngizachasisa ke amabala amalutshwana kula alotshwe ngaphezulu besekusithi lina bafundi beselidingisisa ngamanye akhona kanye lengcazelo zawo ukuba asetshenziswa kutheni.

1 Langalezo —  lelibala lisetshenziswa ngabantu nxa kufiwe. Lapha kuyabe kudutshekiwe ngakho labo abakhulumisa abafelweyo babethi langalezo kutshiwo inhlupho ngokulahlekelwa emulini.

2 Amhlophe — lapha kuyabe kubatshazwa into enhle eyenzekileyo komunye noma kwabanye. Lokhu kungagoqela ukubeletha kukamama, ukuphumelela empilweni njalo njalo.

3 Mayuyu —  lapha kuyabe kulanyulwa abalwayo noma kulanyulwa umuntu ofuna ukutshaywa ngomunye.

4 Mehlo madala — lamabala asetshenziswa aluba abantu sekukade bacinana sebebonana.

5 Ekuhle —  lapha nxa umuntu engena emzini wabantu uyayathi ekuhle noma athi ekuhle ngekhaya besebemvumela-ke abesengena. Lokhu njalo kuthiwa yikukhuleka emzini wabantu ebika ukungena kwakhe ngoba angeke angene engazibikanga.

6 Mathonzi — lapha umuntu uyabe ethonisisa ulutho lwakhe elufanisa ngoba elubona lusetshenziswa ngomunye.

Manengi bafundi amabala asetshenziswa emumeni ethize. Kasidingisiseni kwabaziyo abadala lababalisi ngoba bathi ibuzwa kwabaphambili. Kayidibane njalo kwelizayo.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *