Imikhuba lamasiko amaNdebele

Isimo somuzi kusabusa inkosi ensundu

Loludaba siluqale ngeviki ephelileyo. Kuthiwa mhlawumbe ubuxhiba baleyo mizi babusekutheni yayiqalisa iyimizi yamajaha angakathathi. Amajaha wonke athombe kanyekanye ayebuthwa ngokulaya kwenkosi, kuyeboniswa indawo ethi kuthiwe akhe khona umuzi.

Kwakusakhiwa endaweni elomfula ukuze ukutholakala kwamanzi kungahluphi. Elinye lelinye ijaha lalimisa okuyizindlwana kwalo. Ubukhulu bexhiba babuhambelana lobunengi bamajaha akhulule sikhathi sinye. Ixhiba lelo lalisethiwa igama elizakwaziwa ngalo.

Nanzi izibonelo zamagama amaxhiba: Enqotsheni, eNzwananzi, eMzinyathini leLibeni. Amaxhiba ayeqaphe kundawana zonke zelizwe ukuze isizwe sivikeleke ezitheni. Emaphethelweni elizwe kwakusiba lamaxhiba ezihlabamkhosi. Lokhu kwakunceda ekutheni isitha siqatshelwe sisekude ukuze sithathelwe amanyathelo.

Ngokuzalana kwabantu, ixhiba linye ngalinye lalizala awalo amaxhiba. Ngaleyo indlela imizi yenkosi yaqhubeka isanda. Isimo somuzi wamuva. Kusukela ekuchithekeni kombuso wamaNdebele omunye lomunye umnumzana usesakha umuzi obiza yena ngaphakathi langaphandle. Indaba yamaxhiba lesigodlo yachitheka ngokuchitheka kombuso wamaNdebele.

Ingcazelo yesimo somuzi — Isizatho sokumiswa kwezakhiwo siyame kakhulu enhlonitshweni. Izindlu zimiswa kunanzelelwa ukuhloniphana kwabantu bekhaya, ikakhulu okungamelanga basondelelane. Ziyatshiyaniswa nxa kusakhiwa ukuze kuphungulwe amathuba okuhlangana kwabantu abesabanayo ngenhlonipho.

Amaxhiba abekwa phambili kwezindlu zonke, duze lentuba yomuzi ngoba izethekeli zamajaha lezintombi kuhloniphisa ukuba zigudlane labazali. Ubaba ubotshwa yinhlonipho ukuba angasondelelani lomalukazana.

Ngokufanayo umama unqatshelwa yinhlonipho ukusondlelana loganga loba umkhwenyana.

Inhlangothi okumiswa kizo amaxhiba zihambelana lokuhlala kwabantu endlini. Uhlangothi lwesilisa lusesandleni sobunxele nxa umuntu ekhangele entshonalanga, ikanti owesifazana lusesandleni sokunene.

Amaxhiba amiswe kunanzwa lezonhlangothi. Indlu kababa. Indlu kababa ilandela ngemuva kwamaxhiba. Ithatha isibanga lapho okwakumi khona ixhiba lakhe eseselijaha.

Indlu yezethekeli zikababa: Le yakhiwa ilinganiswe lekakhulu. Nanzelela ukuba izindlu lezi zixekela amaxhiba lekakhulu ngesizatho senhlonipho.

Ukhulu uhlonipha umama ngoba engumalukazana wakhe. Umama laye uhlonipha ukhulu ngoba enguyisezala; ngakho-ke akumelanga basondelelane.

Izethekeli zikababa lomama kwande ukuthi zibe ngezihlonitshwa ngukhulu, ikakhulu omama abancane. Ngalokho-ke isimiso sezindlu lesi sinika inkululeko empilweni yansuku zonke.

Indlu kakhulu — ilandela ngemuva kwezindlu zikababa ngesizatho senhlonipho esibethwe ngaphezulu. Indlu yezethekeli zikakhulu: Ima itshikilisane lekakhulu ngoba kwande ukuthi izethekeli zikakhulu logogo zibe ngezihlonitshwa ngubaba. Izethekeli lezo zigoqela osebele bakakhulu. (Oyisezala laboninazala bakababa).

Related Posts

“Ngabe ngamtshela ukuthi abuye ekhaya”

Mthokozisi Ncube “ALUBA ngathola elinye ithuba lokukhuluma laye, ngangiza mtshela ukuthi atshiye abuye ekhaya.” La ngamazwi agcwele usizi kaVelile Khumalo (76), unina kaNothabo Zandile Tshuma (42), okusolwa ukuthi wabulawa ngumyeni…

Owayengunozinti weBosso leChicken Inn, uNjabulo “Popo” Nyoni kasekho

YiNtatheli kaMthunywa SEKWEHLE iyezi elimnyama kubalandeli bebhola kuleli kulandela ukwedlula emhlabeni kukaNjabulo “Popo” Nyoni owayengunozinti weHighlanders leChicken Inn. UNyoni udlule emhlabeni ngoLwesine njalo imbangela yokufa kwakhe ayikavezwa. UPopo wayengomunye wabonozinti…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×