adminPathisa Nyathi
Lonyaka kasikwazi ukuthi silubhekisephi. Indlela nguzibandlela, ilufifi. Sibona luvilibana ngoba umkhathi uyasiphandla. Lelanga liyasixhopha ngoba sesilokhu sithe gozo nhlo inkazimulo yalo esingafanelanga ukuthi siyibheke. Angithi ilanga lifaniswa lenkosi. Yilona elisipha impilo kanti futhi inkazimulo yalo iyaphandla. Inkosi kayibhekwa. Angithi yayingabhekwa ngoba iphandla umuntu oyithi nhlo yona ililanga ngokwalo.
Nxa sekuluvilibana sisuka singazi ukuthi siqonda ngaphi, singaze sazi lokuthi siphumputhe ngaphi. Ukuphumputha akusinto enhle kumbe into esiyikhwabithayo. Lapho siyabe sesiphofuzekile umhlaba singasawazi.
Ngikhuluma ngoba ngike ngaphasalala ngizama ukuthi ngisindise umphefumulo wezamasome. Kubi ukufelwa yizifuyo ukhangele. Ukhangele usuphofuzekile waze waswela ukuthi uqonde ngaphi, ubambe ngaphi.
Zizakudla izinkwa kanti kungenziwani? Ukhona okewangeluleka ethi yena ingulube zakhe uzipha isinkwa esiseleyo nxa sezithengisiwe ezinye. Lesi esisalayo siyabola, kangithi siyakhunta. Hawu, ingulube zisidla zimofuze kungabi ndabazalutho. Angithi bavele besitsho ukuthi akwaziwa okwanonisa ingulube. Zizanoniswa yizinkwa ngitsho uMakhwa owazala uMaduna koGodlwayo. Nxa ingulube zisidla izinkwa yini engenza ukuthi izinkomo zingasidli? Bayatsho ukuthi sithi singalamba sidle utshani. Kunjalo-ke lezinkomeni. Zilambile, kazidle isinkwa.
Ngizake ngiyesidinga isinkwa esesikhuntile ngisizame ezinkomeni. Kanti angithi bathi ifa iqhatsha. Ogalulayo ugagadlela ugojwana. Olesifiso sokuziphilisa uzama yonke imizamo kunye layo eyokupha izinkomo isinkwa esilahlwayo. Lokuthengwa kwaso ngibone ukuthi kubiza intengo ephansi. Kodwa ngixwayisiwe ukuthi zingadla isinkwa esikhuntileyo beseziswela amanzi ziyafa. Zifanele zinathe amanzi izinsuku zonke. Kanti futhi kuthiwa kulomuthi ezifanele ziwunathele emanzini. Umuthi lo ubulala ukukhunta. Laso isinkwa singakaze siphiwe izinkomo sifanele siqale sonyiswe ngokuchaywa elangeni ukuze lokhu lakho kulwise ukukhunta.
Kangingakhohlwa ukuthi isinkwa sifanele sihlanganiswe lotshani loba lesikuba ukuze izinkomo zingaqunjelwa zife.
Ngenye indlela leyo. Enye engizayizama ngeyensipho. Angithi bungahluzwa kuphuma insipho ezilokudla okusaleleyo. Insipho lezi lazo ziyadliwa yizinkomo. Ngangilaye umngane wami owakoMguni owayefuya izinkomo zochago khona lapha koBulawayo. Ngangimbona esiyadinga insipho esenzela ukupha izinkomokazi zochago.
Akhona amankampani abuhluzayo abantu besebethenga insipho lazo bazivubavube lokunye anduba baphe izinkomo zabo. Singazi-ke ukuthi kambe izinkomo kazidakwa njengabantu beseziqala ukuhlabela. Ongichathekele lokhu uthe yena nxa izinkomo zochago zingakasengwa ziphiwa zona insipho. Kuzakuthi sezisengwa ziphiwe ukudla kwazo okuqondileyo. Iyancengwa phela inkomokazi ukuthi yehlise ikhuphe uchago olunengi.
Ngamaqhinga la esiwathola kwabanye. Ukuhamba kuzala inkosi. Amaqhinga siwezwa ngabanye. Pho ongancitshaniyo usuka ahlebele abanye angaze agogosa agagadlela loba agodle amasu asewachathekelwe ngabanye. Yikho nje lapha ngilichathekela kancinyane. Okunye okuncinyazana esizakuhletshwa sizalihlephunela mbijana. Angithi lisayikhumbula ingoma yeZapu leyana eyayikhuluma ngokuhlephunelana mbijana. Othole ingqondo lentethe ufanele ahlephunele abanye. Inso yenyoni iyabanjiswana. Lesi yiso isiNtu sakithi, esamalalandawonye ahlomulelanayo empini.
Nanto liyabhadlaza likhupha imikhovu etsheni. Lamaxhegu kasisawaboni emkhathini. Lawo lawana ayande ukulazela kasisawaboni. Nangu uNhlolanja usehlezi kodwa phansi lugwadule. Utshani kasibuboni. Amanzi asithembisa ukucitsha. Pho ezeganga lezekhaya ziphephelephi? Ngolwalamhla bathi siyabhayiza. Ngolwezolo sesijiyelwe asisakwazi lokuthi senzeni.
Kodwa-ke sizakuba silokhu sizama. Angithi akulahlwa imbeleko ngokufelwa. Iyeza enye ingane ezafuna ukubhajulwa. Pho singalahla ithemba silahle imbeleko sithini nxa esethutshile umntwana? Kodwa labo abalezinengi kabahle bathengise ezinye ukuze basize eziseleyo. Le yinkwankwa, indinandina insindabaphenduli yempicabadala.
Online Reporter