Isinciphiso sebizo siyaqhutshwa

Nanzi ezinye izibonelo zenguquko yabondebembili besiba ngolwangeni ngaphansi kwezihloko, Ondebembili lo Olwangeni: m(insimu) >ny(insinyana), mb(imbambo) >nj(imbanjana), mp(impompi) > ntsh(impontshana).

Unkamisa wokucina webizo uyasuswa, indawo yakhe ithathwe yisijobelelo sesinciphiso u-ana. Izihloko zalokhu okulandelayo — Onsinini labo Olwangeni: d(dada) > (idajana), nd(iqanda) >nj(iqanjana), th(umuthi) > tsh(umutshana), i(kati) >tsh(ikatshana), nt(umkhonto)>ntsh(umkhntshwana), n(umkhono) >ny(umkhonywana).

Nanzelela ukuthi ondebembili kabangwaqazisi nxa besiba yizinciphiso noma ngabe amabizo akhona acina ngo o – kumbe –u.

Akhona amabizo alabondebezinyo f – lo – v elungeni lokucina. Wona kawangwaqazisi nkamisa wokucina angazabe ngu-o loba –u, kodwa amane amsuse lowo nkamisa  wokucina abesejobelela isijobelelo sesinciphiso u-ana. Nanzi izibonelo: isifo >isifana –isif(o) +ana >isifana, isifu >isifana – isif(u) +ana >isifana, imvu > imvana-imv(u) +ana > imvana, inkovu >inkovana –inkov(u) +ana > inkovana.

Akhona amanye njalo amabizo alonsinini (l) elungeni lokucina. Loke uguquka abe ngunsinini – dl- anduba kususwe unkamisa wokucina kubuye kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u-ana. Nanka amanye: umsila >umsidlana – umsil(a)>umsi + dl +ana> umsidlana.

U-l- uguquka abengunsini u-dl-, ikanti unkamisa wokucina uyasuswa kube sekujotshelelwa isijobelelo sesinciphiso u-ana.

 

Related Posts

Asibantu yinhlabathi eBarbourfields kunanzwa amasiko

Nkosilathi Sibanda eseBarbourfields IZIZALWANE zakuleli ziphume emakhaya azo zaqonda enkundleni yeBarbourfields ngoLwesine, zilande ukuyagubha umkhosi wamasiko. Kudibene abantu abavela kuzabelo zonke zelizwe. Kusukela ekuseni kuvulwa amagedi enkundla, kuhle kwaqala injabulo…

UMongameli usefikile koBulawayo kumgubho weNyanga yamaSiko

Peter Matika UMongameli welizwe uMnangagwa usefikile koBulawayo ngaphambi komkhosi welizwe wokugubha iNyanga yamaSiko eBarbourfields Stadium. UMongameli ufike egcekeni lendizamtshina leJoshua Mqabuko Nkomo International Airport lapho amukelwe khona yizikhulu zikaHulumende, lezinye…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×