Cornelius Luphahla
SIZWE samaNtungwa kulezinsuku iphephandaba likhumbuza ingwevu ngensuku zisakhula ikakhulu kwezokuzithokozisa. Nanko phela kule iviki liphathele uzulu iqembu lembube eliphethwe zingwevu uqobo aziculi nje inyoni yezulu ingumfana, ingquzu yakhona angikhulumi.
Mthwakazi omuhle leliqembu lingaba yiliphi lapha koNtuthu ngaphandle kokuba yiBlack Tigers. Yilo-ke leliqembu eselitshaye labhuqa wonke amaqembu embube amanye seze abeka phansi izikhali adedela iBlack Tigers.
Ungakhutheki ngoba indaba yotshelo kayinonisi, nansi ingxoxo ekhwabithekayo phakathi kukaMgcinisihlalo waleli qembu uBesset Gumbo (BG) lentatheli yephephandaba likaZulu uCornelius Luphahla (CL) mayelana laleliqembu.
CL: Ngiyajabula ukuhlangana lawe jahelidala (Gumbo). Umphakathi uthanda ukwazi imbali yakho kanye leqembu lakho.
BG: Mina ngazalwa ngo 1959 esigabeni seDikili eTsholotsho ngakhulela khona noma nje khathesi sengakhele ePlumtree. Ngasuka ngeza koBulawayo ngizodinga umsebenzi, yikho engahlangana khona leqembu leDubaduba Stars okuyilo esaphuma kilo ngo 1983 saqala ke elethu ngo 1984. Njengoba bethi isitsha esihle asidleli ngakho abanye bami sebabhubha khathesi kuqembu lethu singu 11 njalo singamadoda wodwa. Amagama ethu yila: silo Tired Mlilo, Jealous Ndlovu, Busani Ndlovu, Iford Msimanga, Elias Ngwenya, Thembelani Dube, Kholwani Mpofu, Melody Mpofu, Johnson Moyo kanye lami engikhulumayo.
CL: Nxa ukhangele emuva ubona angathi iqembu lakho belisenza njani?
BG: Iqembu lethu ekuqaleni belisakhasa ngakho noma nje belitshengisa ukuthi lukhulu luyeza kodwa belisuka lehlulwe yikuthi belingakafundi kahle ukuhlabelela lokugida. Okunye njalo iqembu lethu belihlutshwa yikuswela imali yokuzithuthukisa laze lancedwa yiNgwebu okuyiyo esiyibongayo ngoba yasiphakamisa kakhulu.
CL: Ukuze uhlabele kudingekani jahelibanzi?
BG: Ukuze uhlabele kudingeka ukuzimisela ngoba usuka uhlangane lobunzima obunengi obufana lokuswela imali ngakho kubalulekile ukuthi umhlabeleli aqinisele abuye njalo aziphathe ngenhlonipho ahlabele ngendlela ejabulisa abantu ukuze athole usekelo.
CL: Landise ukuhlabelela ngaphi leqembu lakho njalo abantu bathini ngomsebenzi lo eliwenzayo?
BG: Sandise ukumenywa emitshadweni kanye lemidlalweni ukuthi sizojabulisa abantu ngomculo wethu. Abantu bayajabula kakhulu njalo bayalisekela kakhulu iqembu lethu ngoba sibabonisa ukudla kwamehlo njalo siphethe amagabazi uqobo. Sijabulisa kakhulu abathanda ezamasiko ngoba sitshaya ingquzu kuhele kozeleyo. Isitshikitsha sona yeka, yikho okwenza sathola usekelo kuNgwebu Brewery noma nje khathesi silokhu siludinga ngoba sisasilela ikakhulu emalini yokuthenga ezinye izinto ezidingeka ekuhlabeleleni.
CL: Tshela abantu jahelihle, selike lathola isicoco na njengeqembu?
BG: Kusukela ngomnyaka ka1999 iqembu sesathola izicoco okweminyaka engu-6. Ngikhuluma nje lonyaka kube yithi ingqungquthela zembube sasithatha njalo isicoco. Siye sayawela eChinhoyi ngokucula kuphela kuChibuku neShamwari.
CL: Nkuthazo bani oyipha abaculi abasacathulayo?
BG: Kubaculi abasacathulayo ngithi ababambe ngamandla ngoba ukucula yinto enzima njalo kabaziphathe kuhle ngoba khathesi kulengculazi. Ukuze bathole udumo kufanele bajonge ukujabulisa abantu bengakhangeli okunengi ukuze bathandwe ngabantu. Okunye njalo ngithi abaculi kufanele bahlabele ngendlela abayaziyo bengalingiseli abanye abahlabeleli ngoba bengaphetha bengasayazi indlela okufanele bahlabele ngayo.




