Kalanga: HHUBA LABOTATE

Nsi wa21 Hotje kwakulihhuba lelemekedza nekudza hhuba labotate. Kwakulihhuba lehanha tjose botate bewamutjila zwipo kose neludo gunobva kubana babo.

Bamwe ndebawana nezwipo zwinobva kubakadzikulu babo. Koga iko kwakulihhuba lekudza botate, bekudziwa nebana babo, kusibakadzikulu babo.

Hhuba labotate atelilihhuba lezwipo zwinodana kwazo, koga-ke ihhuba lelemekedza nekudza botate mumihingo yabanotila bana babo.

Lemekedza kene kudza tjinhu akutohaka mali, kohaka zwiyeto.

Bana babeboka ndima inozan’wa nabotate mubutjilo gwabo munaleli hhuba. Ngono takafanela ziba kuti tate unhu wakatini.

Ate iye wose nlume engadan’wa tate. Ikokukonda nezwiyeto, butate gohingigwa, agutombabgwa sekawuso.

Kubetate whubayapo mubutjilo gwebana, kusibawakazwala koga kana toziba kuti bayapo basakapiwa nzwalo neNdzimu.

Kwagala nantolo dzake dzilipo ngomwa. Bakajalo ndibotate kubana bebakuluyi, bedzihazwadzi nemuntunhu wose.

Tate unlume unoziba buhika mwana mihodzi, unobuhika mwana mamila nsi hhuba abhakhwa nebhembo. Nensi hhuba mwana abhayiwa nemhiwa mugumbo, nlume unobe alitate unoziba wuntombola.

Tate unlume unoziba senga ntolo kene ulema tjini unosimidzila ngobe etungamigwa neludo. Kana ludo gosimidzila nenguba kulema.

Ndewunoziba muka endohuhha kutila kuti bana bawane tjinonda kulubula. Tate ndebanodiya bana zila yakanaka. Banodiya kusi nematama woga koga kose nezwiyeto.

Banodiya zwipila nesimidzila, banoti bekakunhiwa netjitsha bewa bekamuka kene banyondoka gumbo.

Toti nditate ngobe beziba diya ludo nezila yabanobhata nayo bamwe banhu kene kusina wakalinga. Tate ndebanodiya bana mazwibhato, kene bana bakhona bengamuka belinhile koga nlayo banobe bewunziba.

Kana nawhoya nkololo welahika umundebo mbuya, wakabhuda mumaboko atatayi ananlayo akandazwe kumakula.

Kubetate atesiyila mwana ntupo koga, wubaka zina lakanaka mumwana.

Bamwe balume ndebanonda bedzwala mhudzi kose kose kwabanoyenda.

Bebvapo abatozwidziyidza kuti mudzi yabadzwala inosala imela tjini ikadilidzigwa nani.

Bamwe ndebanoti ape mwedzi upela betola yose mari bendoyipedzela kumabhawa. Bana befa nehhala, behaya tjembala bedza behaya nenungana gwenolipa kuzikwele. Nhu ekonda ezwiloba fuba eti unlume. Bakajalo dama linoti tate loyila kubali.

Bunji gwebanhu banolemekedza hhuba labomme koga, bekangan’wa labotate. Banobva bekakangan’wa kuti bubili gwabo tate namme bazwadzi.

Akuna pakati kwabo angaleta mwana muhango aliyega. Mme kunandima yabanozana mubutjilo gwemwana, natate banozana-bo yabo ndima. Ndizo botate ngabapiwe mibhayilo yabo-bo sabomme mumihingo yabanotila miha yabo.

Kukayi hhuba labotate lakatanga lemekedzewa mugole la1910 muhango yeAmerika. Nsikana unoyi Sonora waka ehaka kudza neboka tate babe. Bake bawunlela iye nehazwadzi dzidze hanu hule kwetjinyikigwa namayi babo.

Tate babe William Smith bakabakulisa baliboga besitjina nkadzi. Ndizo-ke Sonora wakabona ndima whulu yakazan’wa natatayi. Ndebakajali botate bakafanila piwa mibhayilo ngobe besibalume nemabhurugwi koga nezwiyeto.

Gumwe lubaka koyi mwana unotodza nzwadzi, ndizo konaka kuti bazwadzi badiye bana zila yakanaka yabanotobela bakula. Basibe botate banonda beliga miti bepinda. Ibani botate nezwiyeto.