KALANGA: Whukola kene wakambala zwinobhata?

Tina Lobs Buhegwedu Dube
ZWINHU zwohanduka. Nowana nhu alihhele mubhurugwi kene musiketi uhaka uhaya kuti wadza akahhala muzwimbalo zwingapa kwakwatatjini. Wakahaya tjinolizana mbili uwe kene wamuka akamonyoka pana lahhulo?

Saku zwinhu zwitjintja awungazibe, pamwe noti walala kwakalulwama ukamuka zwinhu zwaba zwitukununu ukombala koga. Kati unganda ulimbudlo nekuti zwinhu azwitjakukwana? Nombala koga kene tjili tjinonga  tjonun’una.

Tjinotjenamisa ndetjekuti zwinhu zobhata kubanhu banjinji. Azwitohalawula kuti wakakola, unkulunkulu kene wakawonda. Ntehlanana kene nkobvu, mfutshwanana kene nlefu nowana anatjinowumbhata. Tjiwumbhata kwazo kunotjenamisa. Uwana nhu anazwikumbgwana zwilefulefu zwinonga maboko evunikila kumande akambala tjinhu tjakan’an’atila. Kumwe kosekesa. Bamwe toba titi bakakola ngono nebakawonda yezo bakan’an’atigwabo. Pamwe zwinhu zwakhona ndezwinotatamuka kwekuti sayizi in’ompela inokwana nhu wose. Umwe unamahha ndowhotongowumbhuzwa awha kuti konda kutini? Atitosola koga takalinga tobona. Hhiho lagala alitopindiwa.

Itjetjo tjalinoyi lisibone nditjo tjalinohaka. Utongobona hakungayi “musilinge ngeno kuna tjinotikala”, nowana moyo uti dzene ndalinga. Bamwe kobakona. Kunganga kuti bavululwate koga bahhule hhiho lin’ompela imwi muti akuna tjababona kati babona bakapedza. Kwakakona nkadzikulu waLoti iye wakayi asitjebuke hule ngono noda zwinhu akatjebuka akahanduka aba tjulu tjemunyu. Kunhu kwakasima, hhiho loda bona. Nen’anga inoti yenda unongulila pakati napakati kobusiku ukoti wapedza  unde kanyi usitongolinga hule. Ngono saku koba kulibusiku ukalowha kuti tjwatatjwata awungatjebuke kene? Hhiho loba lihaka bona kuti ini kunotikala.

Ndobvuma nayizo zwinobhata ndezwekuti mundibone namibo ndotjila. Bamwe ndebanoba beti namibo ndakanaka.

Totjowonda titjebuka zila yose. Koga kumwe kokobhatisa honi ngekuti nhu unoba asakatjasiyana nenhu usakambala.

Utongokumbula kuti apa ulinhu wetjilume undazo ukobona kunanhu wetjikadzi ehha eyenda kwawunobva akambala linobhata kakale lili le-brown alinhambgwana ungatini? Noti yezo ke ndahangana natjo thubayi tjetjikadzi. Koba kunga kunoyi azombala. Pamwe ekoti ajalo ekombala kwapehhugwi kwe-brown kakale. Umwe nsi ungakumbila kumakumbo iye ekoti nopenga kati iwe wawuhla hangana nompengo unonda mbudlo masikati lilimpani.

Dzene kuli  imi ndoba ndimbala kunondifanela. Ngono akuta imi. Banombala kunoyi ndekwemahhuba ihawa. Kene kusiya bhato kuhhe unohema ngaahemezwe imi ndonda zwangu. Umwe angati kozan’wa kati takasimisa. Nebanhu bawhola bose nowana ntumbu ulipatjena ubhuzwa banhu uti “makandilinga kene! namibo ndakalembeleka ndoti mundibone”. Toba takalinga se usambadziwa tingatini? Kwatjiba nayiwawa anoyi ma “low cut”. Nowana nkhwe ulipatjena apa nhu wakhona ehunama mutjova ungati unobhuzwa kuti matjibona kukakwana? Mokotini? Akuna, zina letolo tjekuKezi. Labaka. Ndekwedu. Tigele nako kana kotiwa nehhazwadzi dzedu.

Tisingasole naswibo musitisolebo. Kwagala apa kuhanduka zwinhu kuna kunosalila hule beti ntolo kwakakusakajali. Pamwe Naswibo takajalo. Kana awakakulilazo mumahakana akuna tjawunoziba kuhhe kwe matotomosi, mbulu, zwibululu nabontabentabe. Nokobudzani bakakula benazwa ma-ice cream iwe waka unazwa tjimunyu nen’ombe nembudzi muzwikwakwa zwemipani ntome kwemakorokoro newhobana. Atizi, wakakola kene ndilo linobhata?

Kalanga Language and Cultural Development Association [email protected]  +263 772610726.

Related Posts

IHerentals ibusa kuzicoco ngoNkwenkwezi

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHerentals College liqhubeke ngokutshengisa ukuthi selingelinye lamaqembu alamandla kuCastle Lager Premier Soccer League ngemva kokuba umqeqetshi walo uCelestino Benza lomdlali uRalph Makanyara Kawondera bethole imiklomelo kaNkwenkwezi. UBenza…

Inkawu yemali icela ukuya emacansini lomniniyo . . . usiphatheleni unikela inkawu ayisebenzisa ‘ukubutha’ imali kwabanye

Gibson Mhaka KULEZINSUKU ilokitshi leCowdray Park koBulawayo seliphenduke laba yindawo egcwele indaba ezimangalisayo ngemva kokuba omunye usiphatheleni eveze inkawu athe isimhlukumeza ngemva kweminyaka eyisebenzisa ukuthathela abanye imali zabo. Indoda le,…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×