Nkosilathi Sibanda
INENGI labantu lijwayele ukulahla izigubhu lamagabha nxa seliqede ukudla lokunatha.
Kokubili kuyabe sekukhangelwa njengengcekeza, yikho kujikelwa emabhimu lemagodini ezibi.
Kodwa, “ingcekeza” le iligugu kwabanye.
Abafundi abasezikolo ezisemaphandleni lapho okungela magetsi sebethole usizo lwezibane ezenziwe ngezigubhu lamagabha la alahlwayo.
Izibane lezi, eziphiwa abafundi bemaphandleni zivela kunkampani yeZambezi Ark Technologies (Zartech) ibambene le-Australian Aid, seziguqule impilo zabantwana abanengi ezikolo esabelweni seMatabeleland North, abazisebenzisa nxa bebala ingwalo, belungiselela izifundo.
Uhlelo lolu lukhokhelwa nguMuzimkhulu Dube, Aluwaine Manyonga loMuziwandile Dube.
Lonyaka sekuthole izikolo ezingu-25, ezigoqela iSamahuru Adventist High, Samahuru Primary, Tshitashawa Secondary, Nemane Primary, Matshudula Primary, Soluswe Primary, Nkanyiso Primary, Mazibisa Primary, Jakalasi Primary, Horton Primary, Tshabanda Adventist, leTshabanda High, zonke ezisesigabeni seTsholotsho.
Esigabeni seMguza kulezikolo ezintathu, iCrosby Primary, Mathabiswana Secondary leNganda Primary. Esigabeni seBinga, abafundi abathola usizo ngabe zikolo zeGwagwa Primary, Gwatagwata Primary, Siansali Primary leChiliba Secondary.
Esigabeni seBubi, izibane zaphiwa abafundi beJiba Primary. Abanye abafundi asebekholisa ukubala besebenzisa izibane ebusuku ngabesigabeni seNkayi, abafunda eSkopo Adventist Primary, Skopo Adventist Secondary, Gonye Primary leGonye Secondary.
Ngezibane lezi, kubikwa kukhangelelwe ukuthi lonyaka kube lempumela engcono kumihloliso yeZimbabwe Schools Examinations Council (Zimsec) ezalotshwa ekupheleni komnyaka.
Omunye wenkokheli zeZambezi Ark Technologies uMnumzana Muziwandile Dube ubikele iphephandaba likazulu ukuba bahlose ukuqala ngokupha abafundi abazaloba imihloliso lonyaka, oGrade 7, Form 4 laboForm 6.
“Siphakathi kohlelo oluzaguqula indlela abantwabethu abafunda ngayo ezikolo ezisemaphandleni. Sithanda ukwethula isibane esenziwe ngokuhlanganisa izigubhu lamagabha alahliweyo. Isibane lesi sibizwa ngokuthi yiChigubhu Lantern. Sisebenza ngokuxhuma emagetsini kumbe ku-solar.
“Ngemva kokunzelela ukuthi abafundi basalela emuva ngemva kokungabali ebusuku, sakubona kufanele ukuthi sibumbe icebo leli. Okuhle ngesibane lesi yikuthi silungiswa kusetshenziswa izigubhu lamagabha ebhinzi alahliweyo.
Phakathi kufakwe intambo ezilula ezidonsa amandla kagetsi, kunye lama-Light Emitting Diodes (LED). Umfundi uyenelisa ukuthi axhume isibane lesi kusigxingi se-solar kumbe ku-charger emandleni kagetsi. Nxa esebuyela ekhaya, uyahamba laso isibane, asikhiphe lapho esefuna ukubala ebusuku, esenza i-homework,” kutsho uMnu Dube.
UMnu Dube uthe ekunikezeni kwabo izibane lezi, bebetshiya njalo izigxingi ze-solar, osekwenza lababalisi bakhululeke emsebenzini wabo, nanko labo sebethola usizo.
Inkampani yeZartech ithe yenza umsebenzi wayo isekelwa yindikimba ethi: “Isibane kumfundi wonke”.




