Online Reporter
Siphathokuhle Ngulube
ISIMO SENKONDLO
Salibonani bafundi. Siyaqhubeka sikhangela ukucutshungulwa kwesimo senkondlo esingahlangana lakho kuphepha lethu lakuqala kusigaba sesibili.Okunye esingakukhangela nxa sihluza isimo senkondlo ngofanamsindo. Silemihlobo yabofanamsindo emibili. Imbongi ingakhetha ukusebenzisa ofanamsindo abangonkamisa kumbe abangongwaqa.
Lapha sitsho ukuthi imbongi ikhethe ukusebenzisa unkamisa impindaphinde kuze kubesangoma kudaleke isigqi. Isibonelo:
Amakhosikazi azakuthi gubha njengubhamazwi
Azacwatsha ngamazingo langezincwazi
Azaqhola ngenkiza
Kusiqendu esingaphezulu imbongi isebenzise ofanamsindo abangonkamisa “a” ekuqaliseni kwemigqa. Lokhu kudale ubungoma obuthile obusuke njalo badala isigqi. Kwenza imvunulo yabomama le okukhulunywa ngayo izwisiseke kungcono. Imbongi ingasebenzisa ofanamsindo abangongwaqa. Isibonelo:
Bahlobe ngezihlangu zamaviyo abo
Banikizele banethezeke ngemithika
Bayabuzele ngamadloli langezigetsho
Ekuqaleni kwemigqa imbongi isebenzise ofanamsindo abango “b”. Bayaveza obala ukuthi ngobunengi babo bagqoka imvunulo ethile. Kwenza futhi obhalayo abelomfanekiso wengqondo ngemvunulo le. Obalayo usuka ayibone imvunulo le ngelihlo lengqondo. Imbongi ingakhetha ukuqala ngabofanamsindo abafanayo kumigqa ethile kumbe njalo aphindaphinde unkamisa othile kumigqa owodwa. Isibonelo:
Baphekelwa badla basutha
Bendlalelwa balala baphumula
Kumigqa engaphezulu imbongi isebenzise ufanamsindo ongungwaqa “b” ukuqaliswa amabala onke ewasebenzisileyo. Lokhu lakho kudala isigqi esithile. Lapha kuveza obala isiphatho abantu laba okukhulunywa ngabo abaphathwa ngaso. Kuqakathekile ukuba sinanzelele ofanamsindo abasetshenziswe yimbongi sitsho lokuba balethani enkondlweni kumbe njalo khona ukuthi imbongi ikhetheleni ukubasebenzisa. Okunye njalo esingakukhangela yikuphindwa kwamabala athile agcweleyo ekuqaliseni, phakathi laphakathi kumbe ekucineni kwemigqa. Lokhu imbongi ingakwenza ifuna ukugcizelela ulutho oluthile ngalawo mabala. Isibonelo:
Ngazibona ezakhiwa sazindlu ngathi nguwe
Ngazibona ezasikwa sabombo ngathi nguwe
Ngazibona ezimibalabala ngathi nguye
Lapha imbongi ikhethe ukuqala ngebala elifanayo kumitsho yonke. Lokhu kubizwa kuthiwe yimvumelwano siqalo. Siyakudobha-ke nxa sicubungula isimo senkondlo. Angakhetha futhi ukucina imitsho yakhe ngendlela efanayo.
Kumigqa engaphezulu embili imbongi icina ngamabala athi “ngathi nguwe”. Lokhu-ke sikubiza sithi yimvumelwano sicino kanti nxa eqale ngamabala afanayo sithi yimvumelwano siqalo. Singalibali ukuba lokhu kungaletha isigqi enkondlweni. Kwenza nje kubengathi kusangoma kanti kudala ukuba sizwisise ngcono ngalokho imbongi ebhala ngakho.
Kwesinye isikhathi njalo imbongi ingakhetha ukuqala isiqendu ngomugqa othile iphinde iphethe leso siqendu ngomutsho ofanayo. Konke lokhu kuletha isigqi kunkondlo kanti futhi kukhona okuyabe kugcizelelwa yimbongi ngokwenza lokho.
Kuqakathekile-ke bafundi ukuba nxa sicubungula isimo senkondlo sikhangele nje indlela imbongi ebhale ngayo ngelihlo elibanzi. Lokhu kuzakwenza ukuba sinanzelele zonke lezi izinto esesixoxe ngazo.
Sikhumbule futhi ukuthi asimane sidobhe nje lokho okusetshenziswe yimbongi sidlule kodwa kufanele sizame ngazo zonke indlela ukucubungula ukuba kungani imbongi ikhethe ukubhala ngaleyondlela.
Kuhle sibekwazi ukuthi okulemiklomelo yikuchaza kabanzi ukuthi imbongi ikhetheleni ukubhala ngaleyondlela hatshi ukumane kuqanjwe nje indlela imbongi ebhale ngayo. Asihlanganeni ngeviki ezayo siqhubeka sikhangela ukucutshungulwa kwemibhalo. Libe leviki elihle.
