Ukuhlahlula izulu kuqakathekile

Pathisa Nyathi

KUQALA kungamahebezi sengathi yinto nje elihungahunga. Ngeviki edluleyo sakhuluma ngokungavezelani elomhlathi phakathi kwezanuse zezulu. Lapha sasisitsho izanuse zomdabu ezakithi phela lalezi esezinyathela ngonyawo lwabamhlophe abalezindlela zabo zokuhlahlula. Okusemqoka lapha yikuthi ukuhlahlula izulu kuqakathekile lanxa nje izindlela zokwenza lokhu zingatshiyana.

Angithi ababona izulu ngamehlo amakhiwa bathi izulu lizaphuza ukusewula. Ngokuhlahlula kwabo bathi kungaze kuyefika inyanga kaMpalakazi izulu lingazange litshaye phansi. Ulwazi olunje luqakathekile ukuze abantu bazi ukuthi kabangazihluphi ngokugijimela  ukufaka phansi inhlanyelo hlezi idliwe ngokungayidla izulu lilokhu lingakani.

Lapha angithi yikho okwasuka khona uthuthuva izanuse zezulu lezomdabu sezisithi uNkulunkulu akahanjelwa phambili. Bazenza obani labo abathi izulu lonyaka lizakhlayela? Sesizwile-ke ukuthi bezithe gwaqa eLuveve izanuse zomdabu zizecela amazolo. Mina ngizwe sengitshayelwa ucingo yintatheli yephephandaba iKhilonika.

Intatheli le ibibuza sengathi ukucela izulu akusinto engenziwa eLuveve, kodwa ingenziwa eNjelele. Ngithe sengiyiphendula intatheli ngathi mina ukuthi kuseLuveve akutsho lutho lokho. Into esemqoka yikwazi ukuthi izolo bekuyiwa khona ezigabeni zabantu lapho okulamadaka. Ngiyichazele ngokuthi kithi idaka lalingaphandle komuzi kababa ngaphansi kwesihlahla somvimila. Phela izulu licelwa endaweni elezulu lisiwa lapho okungelazulu khona.

Abanye bazibiza izindawo lezi ngokuthi yimitolo.

Kudingeka ukuthi umtolo wenziwe ngaphansi kwesihlahla esilamanzi. Isihlahla esivamileyo ke lapha ngumvimila ngoba amaxolo awo alamanzi. Iminyela lalo lingasetshenziswa ngezizatho ezifanayo ngoba lilamanzi emaxolweni alo. Isihlahla esifana lomkhaya laso silungile ngoba ulempande ezizikileyo ezifika phansi okulamanzi khona. Ngalokho umkhaya ungasetsheziswa njengomtolo lapho okucelwa khona amazolo.

Izihlahla ezingalunganga ngezifana lephane, umphafa loba umbhondo. Nxa uzikhangelisisa lezi izihlahla zilamaxolo omileyo angelamanzi. Pho kambe izulu selingacelwa endaweni eyomileyo? Ukhona owake wakha amanzi okungelamanzi khona? Kusuka-ke kuthi abantu bangacela ezigabeni zabo besebesiya kwenye indawo engaphezulu lapho okuzabe sekuhlangene abantu abaphuma ezigabeni ezimbalwa. Kulendawo okuthiwa yiMataletale. Lapha lakho amazolo abecelwa kodwa lapha kuyabe sekuhlangene abantu bezigaba ezimbalwa.

Kuzakuthi abaye eMataletale lezinye izindawo ezilingana layo besebeqonda koManyangwa. Khonale eBulilima koManyangwa yikho okusesiqongweni. Nxa sekusukwa lapho sekuyiwa empelela. Lapha sitsho khona eNjelele ngoba ingekho enye indawo enkulu kuleNjelele. Labasuka koNtogwa eRamakgwebana kweleBotswana bayakhona eNjelele.

Izolo bekuqubuka abaphuma kulo lonke eleZimbabwe kugoqela koChibi, koGutu leChipinge. Abanye bebephuma eSouth Africa kweleVenda, eMozambique, leZambia.

Singazi-ke ukuthi abacela eLuveve bazaqonda ngaphi sebesiya phezulu. Intatheli ithe izwe amahebezi okuthi bekukhona abavunule indlukula, kusitsho ukuthi izanuse lezangoma. Kuyenzeka ukuthi umuntu emunye abelewosana aphinde abelesanuse kumbe isangoma. Kodwa okuhle yikuthi nxa umuntu onje esedakeni avunule okudingeka lapho. Imvunulo yezanuse imnyama bhuqe. Into ebomvu kayivunyelwa.

Asazi-ke sizalinda sibone ukuthi asebesenga lezimithiyo ngobani. Lizasewula nini izulu lonyaka? Izolo kwakusithi nxa liceliwe izulu izinyawo zalabo abebeyelicela zicitshwe lizulu. Sisamelele imibiko ethi lokhu kwenzakele na eLuveve. Kumbe sesimane sibuthane nje iqiniso lalokho esikwenzayo singaselalo. Sizayicela isivuthiwe!