Ugwalo: Ukuthunjwa kukaSukuzukuduma
olwalotshwa nguGeshom MP Khiyaza
Sikumbuzo Dabengwa
USukuzukuduma wayeselethuba elide ezibuza ukuba kambe yena wavela ngaphi. Wayesizwa uMaGumbo emtshela ukuba ayisuye umntanakhe. Wayebona njalo abanye abantwana lapha ekhaya, oSiwoga bengayi ekweluseni. Enkomeni lapha wayephuma lomhlambi wonke eyedwa.
Ezinye izisebenzi ezinjengaboPayiva loZatha zasezingasayi. Zasezisenza imisebenzi yangekhaya.
Umhlambi wakoSinyoro wawunguchibidolo, umkhulu, kungesinkomo kodwa ziyibunyonyo. Yena laye uSukuzukuduma ngomzimba wayesekhulile, ebunzini lapha ehlala ehwaqile. Wayemude elamehlo amakhulu. Egangeni lapha wayezingela kuwe kuwile okuzinyamazana, ehlala engojimbileyo ngoba enemba engakhuthi. Abantu babeze bababaze bethi lokhu kwakungasekodwa.
Babecabanga ukuba kukhona ayenemba ngakho. Waze wabuzwa ngomunye undoda owayemthwalele impunzi yakhe ukuba kungabe abakibo kuyibo abafuzayo yini kumbe ngumuthi ayelawo. Konke lokhu wakwala uSukuzukuduma wathi kalawo umuthi. Eyabazali yamzwisa ubuhlungu ngoba engazi lapho bekhona lokuba ngobani. Kwaba yikuthunukala kwenxeba elamtshiya ewohloza izinyembezi ngokungazi lapha avela khona.
Lelo langa lokubuzwa ngabazali yilo ilanga athi elele wafikelwa liphupho kundawo emnyama tshu. Kwavela amathunzi abantu ababesiyale lale. Elinye lamathunzi leza kuye. Kwakungathi lixhegu elidala. Lafika lahlala eduze kwakhe. Lamlaya ukuba alalele konke ayezakutshelwa yilo njalo angakuphambanisi, akwenze. Labuza ukuba uyazi yini la avela khona. Lamyala ukuba ayebuza uMaGumbo. Wathi ephaphama wazibuza ngakuphuphileyo kanye lendawo le emnyama.
Kwehlula ukuba abuze uMaGumbo kanye loPayiva. Ngelanga elilandelayo woma esemangweni waze wadinga amanzi awathola kwesinye isiziba esasilamanzi aluhlaza tshoko. Esanatha wezwa gxumu! Wathi thala wabona inyoka imphakamisele ikhanda. Weqa wayakuthi takla le. Yayilogedla olwesabekayo, olubomvu njengolweqhude, imahwalahwala ilamehlo esabekayo lamazinyo amabili ayephandle. Yema okwesikhathi yasicwila. USukuzukuduma wanyenya wayathatha umkhonto lentonga yakhe.
Ebusuku ixhegu leza ngephupho kuSukuzukuduma. Laselizondile ngoba engenzanga akutshelwayo. Labuza ayekubone esizibeni. Wakhathazeka waze wayabuza uPayiva ngamaphupho akhe. Wamlaya-ke uPayiva ukuba ulandwa ngabadala, amadlozi njalo kufanele enze njengokutsho kwabo funa alimale nxa engalaleli. Kusukela lapho wabambisisa akutshelwayo uSukuzukuduma.
Wabuza uMaGumbo ngalapho ayevela khona. Bethuka beloSinyoro ngombuzo lo ababengawukhangelelanga. Basolana ngokuthize bekhulumela phansi esephumile uSukuzukuduma.
UMaGumbo wasolelwa ukwehlukanisa etsho lokutsho ukuba kasumntamakhe. Wakugeza lokhu uMaGumbo ethi weyesesabela ukuthathelwa ilifa laboSiwoga ngumuntu wokuza.
Ithunzi labuye leza lamlaya uSukuzukuduma ukuba abuyele esizibeni senyoka ayengena alandele akutshelwayo. Wavuka emadabukakusa wayakhona. Wathola amanzi ethunqiswa ngumqando.
Wangena. Kwalandela umdumo owesabekayo, kanti yiyo inyoka leyana. Yeza yamkhotha ephakathi kokwesaba ecimezile. Waphuma esizibeni intonga yakhe isiphenduke yaba yinyoka encinyane.
Yabuya yantshintsha yaba ngumkhonto. Wazizwa eseqinile uSukuzukuduma. Wabuyela ekhaya wayavulela izinkomo.




