Online Reporter
Ugwalo: Emfuleni Wezinyembezi olwalotshwa ngu-Ezekiel S K Hleza
Ophezulu Stinta
Ngeviki edlulileyo sixoxe ngesiphetho sogwalo, lapho esinanzelele ukuthi ugwalo lwethu luphethe ngendlela ebesiyikhangelele njalo engakhangelelwa langu bani ukuthi ngemva kobunzima obuhlasimulisa umzimba kanje kube lokuthula kanye lenhlasi yenjabulo kuzidalwa zikaMlimu.
Kuleli iviki sikhangela abalingisi bogwalo. Nxa sikhangela abalingiswa sikhuluma ngabalingiswa abamqoka kanye labalingiswa nje. Ngabalingiswa abamqoka sikhangela okuyibo labo esithi bayinqola yomlobi, bahambisa izehlakalo zogwalo ukuze kugcwaliseke indikimba ezithile sifunde lezifundo ezimqoka njalo.
Ngabalingiswa njalo esinanzelela ukuthi baqala logwalo baze bafike emaphethelweni lalo, nxa bengafa kumbe bahle bagotshwe yizehlakalo ezithile, indikimba ezinengi zingangafezeki logwalo lungahlabusi. Nxa sikhangela abalingiswa sizibuza imibuzo ethi umlingiswa lo uyaphila na kumbe ngumlingiswa ongaphiliyo, lapha ke siyabe silandela izenzo zomlingiswa lowo ukuthi yizenzo ezitholakalayo na esingahlangana lazo empilweni okunye njalo siyakhangela ukuthi umlingiswa lo uyaguquka na ngokuhlangana lezehlakalo kumbe uhlala nje eyindingilizi, lapha ke yikho esande ukuthi sikhulume ngomlingiswa ongaphiliyo.
Nxa sikhuluma ngabalingiswa izikhathi ezinengi kumele siqathanise umlingiswa lebizo lakhe. Izenzo kanye lezehlakalo ezithile kuhambelana lebizo lomlingiswa. Iphutha elande ukwenziwa ngabafundi abanengi lapho kukhangelwa abalingiswa ngelokuthi baphambanise isimilo kanye lesimo. Nxa kukhangelwa isimilo somuntu kugxilwa kakhulu ezenzweni zakhe, ngokulandela izehlakalo angena kuzo ukuthi uziphatha njani, isibonelo sesingathi umlingiswa othile ulesineke lapho enelise ukugcina abantwana abangalaleliyo kodwa yena enelise ukuba qondisa, abafundise njalo abangenise endleleni eqondileyo, lokhu kungenziwa ngumuntu olesineke, sekungakhulunywa ngokuthi umlingiswa lo ulesineke.
Nxa kukhulunywa ngesimo sekukhangelwa ukubunjwa komlingiswa, lokho ke akuqakathekanga nxa sixoxa ngabalingiswa. Sisebenzisa inkathi yamanje hatshi edlulileyo, nxa sisipha isibonelo sithi, ngumlingiswa olesineke hatshi ngumlingiswa owayelesineke, sekungani sasesiphela.
Ngeviki elizayo sizaqala ukuxoxa ngabalingiswa abamqoka, munye ngamunye, silandela lezehlakala abatholakala kuzo egwalweni lapha.
