YiNtatheli kaMthunywa
INHLANGANISO ekhangela ngezokugcinwa kwezifuyo i-Livestock Production ikhuthaza abalimi ukuthi bayakhele inkukhu zabo izilugu ngoba kuqakathekile ukuzivikela emqandweni.
Ekhuluma lentatheli kaMthunywa uMnumzana Cosmas Muzunde onguLivestock Officer esabelweni seMatebeleland North uthe kuqakathekile ukuthi abalimi bakhele inkukhu zabo izilugu ngesikhathi somqando.
“Abalimi kumele babe leqiniso ukuthi inkukhu zabo zilala endaweni eziphephileyo ezinjengezilugu, nxa sikhangela isikhathi esikiso esomqando kulengozi ezinengi ezihlasela inkukhu umlimi acine selahlekelwe yinzuzo inkukhu sezifile,” kutsho uMnu Muzunde.
UMnu Muzunde uthe inengi labalimi kakhulu emakhaya alilandaba lenkukhu zabo ikakhulu ezesintu ngoba bathi ziqinile ngeke zihlaselwe yimikhuhlane lokunye okuzingozi.
“Ukuthi inkukhu ngeyesintu akutsho ukuthi ngeke ihlaselwe ngumqando izithole isilemikhuhlane eyehlukeneyo leyingozi, okuqakathekileyo yikuthi inkukhu lapho ezilala khona kube yindawo ezivimbelayo engozini engadalwa zinyoka kanye lezinye inyamazana ezingahlasela inkukhu.
“Khathesi ngesikhathi somqando inkukhu zilakho ukubanjwa ngumqando zize zife okumele umlimi akunanzelele yikuthi uyavikela izifuyo zabo ngokuziyakhela indawo ephephileyo njalo ekhudumalayo. Kakhulu nxa sikhangela amatsiyane wona ahle afe nxa seke angenwa ngumqando,” kuchaza uMnu Muzunde.
Uqhubekele phambili wathi lenkukhu ezibekelayo lazo kumele zinanzelelwe esikhathini somqando.
“Inkukhu ezibekelayo lazo kumele zakhelwe izilugu lapho ezizabekelela khona zikhululekile, akumelanga kube yindawo ephongungena inkukhu zonke nje, umlimi kumele azehlukanise kwezinye ukuze zingaphambanisani indlela yokuphila ngoba ezibekelayo kufanele zithole konke ezikudingayo ukuze zifukamele ngendlela eqondileyo njalo zingangenwa ngumqando,” kutsho uMnu Muzunde.
UMnu Muzunde uqhubekele phambili wathi okubalulekileyo yikuthi umlimi abone ukuthi izilugu zakhe ziphephile ngeke zingene lutho njengalezi inengi labalimi elilazo ezakhiwe ngezitina njalo ziphansi sezingangena inyoka.
“Umlimi nxa esakha isilugu senkukhu kumele abone ukuthi yisilugu esiphezulu esingafinyelelwa yizinanakazana ezinjengenyoka, nxa kusenza isilugu leso sisekelwe zinsimbi sona sibe semoyeni njalo afafaze imithi yokuvikela izifuyo zakhe kuma-bacteria ahlasela inkukhu,” kuphetha uMnu Muzunde.




