Amabizoqho angumhlobo wamabizo njalo ayasetshenziswa enkulumeni yansukuzonke. Funda imitsho elandelayo: UVusumuzi lijaha elidala lakoMoyo. IZambia yilizwe elakhelane leZimbabwe. Emhlanganweni kukhethwe uMaKhumalo ukuba ngumgcinisihlalo. Kuchatshwa uNguludela nxa kuyiwa eZansi Africa. UNtulikazi yinyanga elentuli ezinengi.
Amabizo la akhethekileyo angamabizo qho: amabizo abantu lezibongo: Izibonelo: uVusumuzi, uMaKhumalo, uHerod. Amabizo ezindawo — izigaba, amadolobho lamazwe: izibonelo: iZambia, iNkayi, iGwanda. Amabizo emifula lezintaba: uNguludela, uMtshingwe, iNtabakayikhonjwa.
Amabizo awezinyanga zomnyaka lamalanga eviki: izibonelo: uNtulikazi, uMgqibelo.
Ukwakhiwa kwamabizo qho: Njengamabizo wonke, amabizo qho lawo alengxenye ezimbili — isiqu lesiqu. Isibonelo: uVusumuzi (ubunye) –oVusumuzi (ubunengi). U + Vusumuzi –u yisiqalo lapha- Vusumuzi – yisiqu. O + Vusumuzi – o – yisiqalo Vusumuzi yisiqu.
Okumele kunanzelelwe ngokwakhiwa kwamabizo qho yilokhu: Iziqalo zamabizoqho ebunyeni ngonkamisa u-i-lo-u. Iziqalo zamabizoqho ebunengini ngunkamisa u-o. Kumabizo qho abhalwayo kusetshenziswa unkamisa kumbe ungwaqa omkhulu: Izibonelo: uNdlovu, uMvulo, uAmkela, iTsholotsho.
Ukwakhiwa kwamabizoqho kwezinye incezu zenkulumo: Amabizoqho avela emabizweni nje: amandla >uMandla – (a) u + mandla > uMandla, isizwe >uSizwe – (i) > uSizwe
Lapha sisusa unkamisa wakuqala webizonje besekuqalwa ngo u, ungwaqwa olandelayo alotshwe ngebala elikhulu.




