Cornelius Luphahla
BAKAMTHWAKAZI ngilethemba lonke lijabule kakhulu ngendlela uHulumende asebophe ngayo umthetho wokunakekelwa kwabantwana ikakhulu amantombazana. Ngitsho nje ngenxa yomthetho lo othi umntwana uvunyelwa ukwenda nxa eseleminyaka engu-18.
Kambe ngubani obengakuboni ukuhlukuluzwa kwamantombazana ngamajaha? Ubuthola umntwana omncane esindwa yisisu bakithi ezithwele kuthiwa usendile khonapho ethethwe yinkalakatha yendoda engangoyise. Isimanga yikuthi bekuthi nxa kunjalo kuthi kungakapheli leminyaka emibili uthole umntwana lo sokuthiwa ixhegu leli selimalile selithethe omunye njalo.
Angazi ukuthi abazali babantwana babethini nxa bebona abantwababo behlukuluzwa kangaka. Khathesi ngilethemba lokuthi abantwana sebezaphumula ngoba ozazenza iqhalaqhala athathe umntwana omncane ongakenelisi iminyaka engu-18 uzakuba yikudla kwejele. Okusuka kube buhlungu yikuthi uthola umntwana wakhona ekhala sibili ethi uyayithanda indoda yakhe njalo usefuna ukwenda. Asazi ukuthi umntwana onjalo uyabe ecabanga njani kumbe uyabe edlisweni.
Usizi olukhona yikuthi amadoda la athanda abantwana abancane kwandise ukuba ngabalemikhuhlane basuke lapho bathelele abantwana babatshiye sebegula. Lokhu kusuka kumangalise ukuthi moya bani osungene koMthwakazi abantu baze babe lolunya olungaka ebantwaneni babo.
BakaMthwakazi ngiyazi ukuthi noma nje inengi likubuka ukuba uHulumende usekela abantwana kodwa kukhona abanye abakusolayo lokhu ngoba befuna ukuganga kuhle labantwana bebonela ikusasa labo. Labo abanjalo abamangalisi ngoba vele kuthiwa umlungisi ngumoni njalo umfaba uyazalwa yinhlanyelo ekhethiweyo.
Njengoba nje uHulumende eseqinise umthetho lo ngilethemba lokuthi imfundo isizathuthuka ngamandla ngoba inengi lamankazana beliphanjaniswa yikho ukwendiswa lokhu licine lisekela ukufunda khonapho besasebancane.
Khathesi-ke kusobala ukuthi lamadoda sezahlonipha abantwana abancane ngoba esazi ukuba ungazenza iqhalaqhala uthi usuthatha umntwana omncane uzatsha okamazokhela, uyikhothe imbenge ngolimi.
Lani bantwana ake lihloniphe umhlaba lingaze ladlalela emadodeni lisasengabantwana. Noma kuthiwa yimali leyo eyafikayo kodwa bantwana lingaze layijaha phela lindelani ithuba liyeza njengoba bethi inhlwa kayibanjwa ngekhanda. Kusiya ngami ngabe abantwana abatshona belandelela amadoda bayaphiwa isigwebo esibalingeneyo noma esingaba luswazi njengoba umbhalo ongcwele lawo usitsho ukuthi imvimvinya ilungile emntwaneni odelelayo.
Asazi ke lonyaka amaxhegu asejwayele ukuzimumuzela abantwana azazithela okomsobho esawudweni. Angithi nje umtwana oleminyaka engaphansi kwengu-16 kakabi kwazi ukuqoma? Pho labo asebejwayele ukuqila abantwana abancane bazaphephela ngaphi njengoba babengangasomi oNdukuzibomvu nxa babethi indwangu kayisilahli isiphongo sayo njalo amanzi kawalweqi udonga? Asazi bakwethu, sizakuthi lidube ngamabala sethe bha.




