Ugwalo: Ukuthunjwa kukaSukuzukuduma
olwalotshwa nguGeshom MP Khiyaza
Isahluko 5
AbakoMjaji badla inkubalo bedlela umntanabo uSukuzukuduma. Emangweni le eloZimba wabuza esabuzile uSukuzukuduma ukuba babesiyangaphi pho lempoko zingasabonwa. UZimba wanyathela ngamandla efuna batshiye umango wamaSakade funa babafice. Wayeke ambelethe nxa esediniwe uSukuzukuduma. Indlala yathi khonapho. Basila ngokufica umziki owawudliwe entanyeni kuphela. Wosa badla.
Wabenga lemihwabha, wathwala, waqhubeka ngohambo lwakhe lomfana wempoko. Esefikile ekhaya, wafika wanikezwa umvuzo wakhe kanye lowawuzakuba ngokaPayiva. Waba yindoda emadodeni uZimba, ngesibindi abalaso sokuyakweba usane kwelamaSakade. NgakuPayiva kwakulobuhlungu bokuba kungani betshontshele omunye umuntu umntanakhe.
Wayelesihelo uPayiva engafani loZimba. UZimba wonela ukuphiwa inkomo zakhe wahle watshiya umsebenzi. Kwammangalisa uSukuzukuduma ukubona engasaboni umuntu owayethe bayadinga impoko bonke. UMaGumpo umkaSinyoro wayengumfazi ololunya njalo emubi ukudalwa lwakhe. Umkakhe uSinyoro wayemedlula ngobuhle. Inhliziyo yakhe uMaGumbo yayimbi emfaneni lo ametha ibizo wathi nguMsakade. Baphikisana ngalelibizo kodwa wadaza inkani ethi bazathi wayengumntaka udadewabo kaMaGumbo onguye owametha lelobizo.
Lanxa uSinyoro wayengomunye wamadoda enkosi wavakatshelwa yisithunywa senkosi. Samangala ngalo umfana owayefana lamaSakade kanye. USukuzukuduma wasala etshaywa ngoba kuthiwa wayedlalela ebadaleni. Wayengaphambanisi uMaGumbo ekumfakeni isandla uSukuzukuduma ngoba wayelenzondo equbuka ngaphakathi. Eseleminyaka emihlanu waqala ukwelusa imbuzi uSukuzukuduma.
Wayethi angalahla imbuzi loba inye wayehle azi ukuba uzahola uswazi ahlale engadlanga. Wayesizwa yisalukazi esasizala usekaSiwoga sona laso esasimuhluzwa nguMaGumbo umalukazana waso kwamanye amalanga.
Egangeni lapha wabathwalisa nzima abafana esekhulakhulile. Babesizwa ngendumela ukuba kulomfana ongayiwayo ekudlaleni intonga. Wayenemba umfana aze aguqe ngedolo phansi amnembe untanga amathuphula aze alahle intonga. Akwaziwa ukuthi uSukuzukuduma lo intonga wayifundiswa ngubani.
Ngelinye ilanga kwafika okunye okungumfana lembuzi zakho kwazithela kwezikaSukuzukuduma kwamuthi qo ekhanda ngenduku kuzithi kunguNtuma. Wasukuma uSukuzukuduma wadobha ezakhe izintonga zasukelana kanti usezamnemba emlonyeni kusunduzeke amazinyo. Mamo wawuhlaba wawulawula umkhosi
Wehlulwa kanjalo uNtuma. Imbuzi zikaSukuzukuduma zasuka zayangena ensimini yeyinye indoda eyahle yaziqhuba izisa kusekaSiwoga. Lelolanga waphundlwa ngoswazi uSukuzukuduma wayalala esibayeni sembuzi.
Ngelinye ilanga ekuseni esavulela inkomo nanku phela wayeseselusa inkomo, eseqotshwana. Kwathutsha impi ayengayazi uMsakade. Wavusa omunye ababeselusa bonke uZatha. Nguye owahlaba umkhosi abantu bonke bangena indlela bebalekela aMasakade ayezebahlasela.
USukuzukuduma wasala abanye bebaleka. Wamisana lawo aMasakade athi ukumgwaza ngomkhonto kanti ababuzanga elangeni. Wangcothula umkhonto uSukuzukuduma wagijima lawo eqonde ezintabeni kwabanye. Kwabayisimanga esikhulu lesi. Kwabizwa uSukuzukuduma lemuli yakwabo enkosini. Waphiwa intondolo adla amathumbu ayo kuphela ngekhaya.




